CLASSICTECH NET

समयको माग : मुस्लिम विश्वविद्यालयको स्थापना

खबर पूर्वाञ्चल, ११ श्रावण २०७६, शनिबार २०:३५
ताजिम अन्सारी , अखिल (क्रान्तिकारी ) केन्द्रीय सदस्य तथा मोरङ जिल्ला सम्योजक

संघीय नेपालमा शिक्षालाई जनताको पहुँचमा पुर्याउन र स्थानीय, मौलिक तथा परम्परागत ज्ञान, सिप, प्रविधिसँग शिक्षालाई जोड्नका लागि मुस्लिम विश्वविद्यालयको स्थापना अवको अपरिहार्य आवश्यकता हो ।

नेपालमा उच्च शिक्षाको इतिहास त्यति पुरानो छैन । नेपाल भ्रमणमा आएका
बौद्ध भिक्षुहरू र पादरीहरूले लेखेका कृतिहरू, नेपालका पुराना मन्दिरहरू, मस्जिदहरु , मदर्साहरु ,इदगाह,कर्वला ,मजार , कबरिस्तान,दरबारहरू, अभिलेखहरू, ग्रन्थहरू, राजा जनकका कथाहरुलाई आधार मानेर उहिले नेपाल शिक्षाको केन्द्र थियो भन्न सकिन्छ ।

इ.पू. ८०० मा स्थापना भएको तक्षशिला (संसारकै पहिलो विश्वविद्यालय, भारतको उत्तर–पश्चिम, पाकिस्तानको सीमा क्षेत्रमा) र पाँचौँ शताब्दीमा स्थापना भएको नालन्दा (संसारकै उत्कृष्ट विश्वविद्यालय मानिने, भारतको विहारमा) विश्वविद्यालय पनि त हाम्रो नेपाल नजिकै थिए र त्यहाँबाट नेपालीले पनि पक्कै उच्च शिक्षा आर्जन गरेका थिए भनेर नाक फुल्याउन पनि सकिन्छ । तर नेपालमा उच्च शिक्षाको औपचारिक सुरुवात भने त्रिचन्द्र कलेज (१९७५ भाद्र २७ गते) को स्थापनापछि र विश्वविद्यालयको हकमा त झन् त्रिभुवन विश्वविद्यालय (२०१६) को स्थापनापछि मात्र भएको हो । नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय को स्थापना (२०४३) र २०५० को दशकपछि विना योजना, विना पूर्वाधार हचुवाका भरमा खुलेका विभिन्न विश्वविद्यालयहरुसहित गरेर हाल नेपालमा ९ ओटा विश्वविद्यालय र ३ ओटा मानित विश्वविद्यालयहरू छन् । खुला विश्वविद्यालय लगायत अन्य विश्वविद्यालयहरू स्थापनाको प्रक्रियामा छन् । तर पनि नेपालको विश्वविद्यालय शिक्षा अझै पनि सर्वसुलभ र गुणस्तरीय हुन सकेको छैन ।

हाम्रा विश्वविद्यालयहरु एक प्रकारले बेरोजगार उत्पादन गर्ने कारखाना जस्ता लाग्छन् । त्यसैले नेपालका विश्वविद्यालयलाई समयोचित व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक छ र परिवर्तित सन्दर्भ अनुसार नयाँ विश्वविद्यालयको स्थापना गर्न आवश्यकता छ । यही आवश्यकताका सन्दर्भमा मुस्लिम विश्वविद्यालयको चर्चा हुन थालेको छ । आखिर मुस्लिम विश्वविद्यालयको चर्चा कसरी हुँदैछ ? यसको औचित्य र आवश्यकता के हो ?

यहाँ यही विषयमा सामान्य चर्चा गरिएको छ ।

नेपालको संविधान, २०७२ मा संघीय र प्रादेशिक गरी दुई प्रकारका विश्वविद्यालयको अवधारणा छ । यसैले प्रदेशहरू बन्नेसाथ हरेक प्रदेशमा कम्तीमा एउटा विश्वविद्यालय बन्ने निश्चित छ । एउटा प्रदेशमा एउटाभन्दा बढी प्रादेशिक विश्वविद्यालय पनि बन्न सक्छन् । प्रदेश नं. १ मा हाल पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय र मानित विश्वविद्यालयअन्तर्गत विपी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान रहेका छन् । यी दुवै विश्वविद्यालय तराई क्षेत्रमा केन्द्रित छन् । सम्भवतः भोली यी विश्वविद्यालयहरु १ नं. प्रदेशका प्रादेशिक विश्वविद्यालयअन्तर्गत रहने छन् । तर पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय र विपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले मुस्लिम समुदायको विशेषता, पहिचान ,प्रम्परा , संस्कृति र इतिहास समग्रतालाई समेट्न सक्तैनन् । खास गरेर प्रदेश न १ र अरु प्रदेशमा पनि अलग्गै मुस्लिम

विश्वविद्यालयको आवश्यकता छ जुन नेपाल भित्र एउटा पनि मुस्लिम विश्वबिद्धालय छैनन । प्रस्तावित मुस्लिम विश्वविद्यालयले यस आवश्यकतालाई परिपूर्ति गर्न सक्छ ।
मुस्लिम विश्वविद्यालय स्थापना गर्न सकियो भने यसले नेपालको पहिचानलाई जोगाउने छ, उच्च शिक्षाको प्रवर्धन गर्नेछ । हामीलाई थाहा छ, नेपालको ७७ वटै जिल्लामा मुस्लिम समुदायको बसोबास रहेको छ । विडम्बना आजको दिनसम्म नेपालमा एउटा पनि मुस्लिम विश्वविद्यालय न हुनु दुर्भाग्य रहेको छ ।

मुस्लिम विश्वविद्यालयको स्थापना गर्न सक्दा मुस्लिम समुदाय भित्र विश्वविद्यालय शिक्षा आर्जन गर्न पाउने हक, अधिकार सुरक्षित हुन्छ । उच्च शिक्षाबाट प्राप्त हुने ज्ञान, सिप, प्रविधि, आचरण, स्वाभिमान, राष्ट्रिय भावना मानवता, आदर्श र आत्मनिर्भरता जस्ता मानवका लागि अति आवश्यक ज्ञान र सिपहरू यस बिश्वबिद्धालय बाट सहज रुपमा उपलब्ध हुन सक्दा यसले पक्कै पनि राम्रो गर्छ । यो विश्वविद्यालय मुख्य गरेर भाषा, संस्कृति, कृषि, पर्यटन जस्ता विषयमा केन्द्रित हुन आवश्यक छ । यसले मुस्लिम समुदायका विभिन्न भाषाहरु, उर्दु, अरबी आदि भाषा तथा यी जाति विशेषको संस्कृति,

इतिहास, सभ्यताको अध्ययन अनुसन्धानको ढोका खुल्ने छ । आज हामी ‘पहिचान पहिचान’ भनेर कराइरहेका छौँँ । वास्तवमा पहिचानको रक्षा हामी यसरी मात्र गर्न सक्छौँ ।

पहिचान र आत्मनिर्भरताको महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको स्थानीय तथा परम्परागत ज्ञान र सिपको अध्ययन अनुसन्धान, विकास तथा प्रवर्धन पनि हो । अहिलेको युग स्थानीय विशेषतामा आधारित विकास (जस्तै ः पर्यटन, जलस्रोत, जडीबुटी, कृषि, पशुपालन, फलफूल) एवम् स्थानीय उत्पादन प्रणालीको अध्ययन, अनुसन्धान, विकास र प्रवर्धन गर्ने युग हो । स्थानीय ज्ञान, सिप र प्रविधिलाई विश्वव्यापी ज्ञानसँग जोड्न सक्दा मात्र आजको युगमा हामी आफ्नो अलग पहिचान कायम गर्न सक्छौँ र आत्मनिर्भर पनि बन्न सक्छौँ ।

मुस्लिम विश्वविद्यालयले यस दिशामा कोशेढुंगाको काम गर्न सक्छ । समग्र नेपालका जनता बीचमा आपसी सहिष्णुता, भाइचारा र राष्ट्रिय एकताको भाव जगाउन पनि मुस्लिम विश्वविद्यालयको आवश्यकता छ । विश्वविद्यालयको स्थापना गरिसकेपछि मानविकी, शिक्षा, व्यवस्थापन, कृषि, इन्जिनियर, चिकित्सा जस्ता परम्परागत तथा आधुनिक अनि सैद्धान्तिक तथा व्यावहारिक दुवै प्रकारको अध्ययन, अनुसन्धान तथा ज्ञान आर्जनको अवसर सिर्जना हुने नै छ । आफ्नै परिवेशमा विश्वविद्यालय भएपछि युवाहरूको ध्यान पढाइतिर जान्छ । यसबाट युवाहरूलाई कुलतमा लाग्नबाट रोक्नका साथै सहर वा विदेश पलायन हुने क्रम पनि अवश्य कम हुन्छ । यसले समाजमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने नै भयो ।

विश्वविद्यालयबाट मुस्लिम समुदायको भाषा, संस्कृति, सभ्यताका साथै धार्मिक, प्राकृतिक, सांस संस्कृतिक सम्पदाको जगेर्नामा ठुलो टेवा पुग्नेछ । अन्तत मुस्लिम विश्वविद्यालयको विकल्प नरहेको हुँदा यसकालागी सबैले आवाज बुलन्द गर्नु पर्छ ।

तपाईको प्रतिक्रिया

AIMS COLLEGE
SOMS COLLEGE
EDEN BORG COLLEGE
HIMALYAN DARSHAN COLLEGE
Sagarmatha nishan add
merryland college
NIHAREEKA
NEPAL BUSNESH COLLEGE
ORCHID COLLEGE

खबर पूर्वाञ्चल

खबर पूर्वाञ्चल मिडिया प्रालीद्वारा सञ्चालीत खबर पूर्वाञ्चल डट कम
सञ्चालक तथा प्रवन्धक निर्देशक – पुष्पराज थपलिया
सम्पर्क नं. ९८५२०२९८२२, ९८०७०६१९९२
Email: pushpa.biratnagar@gmail.com
सम्पादक – डिल्ली पोखरेल, ९८५२०२२३९२
सुचना तथा प्रसारण विभाग दर्ता नं. ०७५७/०७४/७५